Το σπαθόχορτο, γνωστό και ως βαλσαμόχορτο (Hypericum perforatum), ξεχωρίζει για τις αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του, αλλά και για την εξαιρετική επουλωτική του δράση. Ωστόσο, κάτι που ίσως δεν είναι ευρέως γνωστό είναι πως το σπαθόχορτο έχει ιδιότητες ηρεμιστικές. Συνάμα βελτιώνει αισθητά τη διάθεση, αλλά και την ποιότητα του ύπνου.
Από την αρχαιότητα το σπαθόχορτο (ή St. John’s wort) είναι γνωστό για τις ηρεμιστικές, επουλωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του. Στις ΗΠΑ το χρησιμοποιήσανε σε σημαντικό βαθμό για την αντιμετώπιση της ήπιας κατάθλιψης, αλλά και δερματικών παθήσεων.
Σε αυτό το άρθρο, λοιπόν, θα αναφερθούμε στο σπαθόχορτο και τις ιδιότητες του, θα δούμε όλους τους τρόπους χρήσης. Αλλά και πως μπορείτε να το εντάξετε στην καθημερινότητα σας με το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτου (St. John’s wort) της Alembicon. Ένα φυσικό προϊόν, εξαιρετικά σπάνιο και μεγάλης βιολογικής αξίας, διάσημο ως ένα από τα κορυφαία προϊόντα του είδους του.
Βαλσαμόχορτο: Φυτό & καλλιέργεια
Το σπαθόχορτο (αλλιώς και St. John’s wort) ή βαλσαμόχορτο ως φυτό ανήκει στην οικογένεια Hypericaceae. Το βαλσαμόχορτο είναι φυτό πολυετές με κίτρινα άνθη και χαρακτηριστικά διάτρητα φύλλα. Φυτρώνει σε ξηρά και ηλιόλουστα μέρη, ενώ έχει καταγωγή από την Ευρασία και τη Βόρεια Αφρική. Μάλιστα, η λατινική ονομασία του φυτού «διάτρητον» (perforatum), οφείλεται στα στίγματα που φέρουν τα φύλλα του, τα οποία είναι εμφανή όταν κρατηθούν μπροστά στο φως, δίνοντας τους έτσι μια «διάτρητη» εμφάνιση (ακόμη και αν δείτε το σπαθόχορτο σε φωτό μπορείτε να αντιληφθείτε αυτά τα στίγματα).
Στην Alembicon το βαλσαμόχορτο ως φυτό, το καλλιεργούμε βιολογικά στη φάρμα μας στο Μελισσοχώρι Θεσσαλονίκης και κατά την πλήρη άνθιση συγκομίζουμε το υπέργειο τμήμα για να παρασκευάσουμε το αιθέριο έλαιο μας. Χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της ατμοαπόσταξης λαμβάνουμε ένα αιθέριο έλαιο ανοιχτού κίτρινου χρώματος με ζεστό και γήινο άρωμα. Πρόκειται για ένα πολύτιμο αιθέριο έλαιο, καθώς το φυτό δίνει πολύ μικρές ποσότητες, οι οποίες ωστόσο είναι υψηλής ποιότητας. Το συγκεκριμένο αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο έχει ιδιότητες εξαιρετικές, καθώς η διαδικασία παραγωγής ελέγχεται σε κάθε στάδιο, από το χωράφι μέχρι και την τελική απόσταξη.
Το Σπαθόχορτο στην αρχαιότητα
Το σπαθόχορτο ήταν εξαιρετικά δημοφιλές στην αρχαιότητα, καθώς έχει διαπιστωθεί από κείμενα που έχουν διασωθεί ότι το χρησιμοποιούσαν ως επουλωτικό στις πληγές από σπαθιά. Από αυτήν, άλλωστε, τη χρήση του πήρε και την ονομασία σπαθόχορτο. Επίσης, στην αρχαιότητα το βαλσαμόχορτο ως φυτό ήταν γνωστό για τις ηρεμιστικές του ιδιότητες. Ενώ ο Γαληνός και ο Διοσκουρίδης αναφέρουν ότι είναι ιδανικό για εγκαύματα, καθώς και διουρητικό, εμμηναγωγό και αιμοστατικό. Στην παραδοσιακή ιατρική θεωρείται ότι βοηθάει στην αποκατάσταση της συναισθηματικής ισορροπίας, ενώ κατά το Μεσαίωνα χρησιμοποιήθηκε κατά των κακών πνευμάτων.
Σπαθόχορτο: Ιδιότητες
Το σπαθόχορτο και κατ’ επέκταση το αιθέριο έλαιο του περιέχουν δραστικές ουσίες όπως Δ Γερμακρένιο και το (-)β Καρυοφυλλένιο. Συγκεκριμένα, το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο έχει ιδιότητες που το έχουν καταστήσει ως ένα από τα πλέον δραστικά φυσικά προϊόντα.
- Αντικαταθλιπτικές: Έχει διαπιστωθεί ότι η χρήση του μπορεί να συμβάλλει θετικά στην ήπια και μέτρια κατάθλιψη [1].
- Αντιφλεγμονώδεις: Μειώνει τη φλεγμονή σε δερματικές παθήσεις και πόνους.
- Αντιμικροβιακές και αντιμυκητιακές: Καταπολεμά βακτήρια και μύκητες, ιδιαίτερα με τοπική εφαρμογή [2]. Συγκεκριμένα, η αντιμυκητιακή και αντιβακτηριακή του δράση οφείλεται στο γερμακρένιο-D και σε άλλα συστατικά που δρουν συνεργιστικά.
- Επουλωτικές: Επιταχύνει την επούλωση πληγών, εγκαυμάτων και εκδορών.
Το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο έχει ιδιότητες που αποδεικνύονται πλέον χάρη σε επιστημονικές μελέτες και αποτελεί απαραίτητο προϊόν για την ψυχική και σωματική ευεξία.
Χρήσεις του Σπαθόχορτου
Το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο έχει πάρα πολλές εφαρμογές και μπορεί με ευκολία να χρησιμοποιηθεί τόσο για δερματικά προβλήματα όσο και για τη βελτίωση της διάθεσης. Ας δούμε, όμως, πως μπορούμε να το εντάξουμε στην καθημερινότητα μας με μερικούς πολύ απλούς τρόπους.
- Δέρμα: Ρίξτε 2–3 σταγόνες αιθέριο έλαιο σε ένα έλαιο βάσης όπως το αμυγδαλέλαιο και εφαρμόστε στο σώμα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνετε άμεση ανακούφιση από πόνο ή δερματικούς ερεθισμούς, ενώ βοηθάει και στην επούλωση πληγών.
- Πρόσωπο: Αναμείξτε 2 σταγόνες με κρεμώδη βάση για αντιμυκητιακή και αντιβακτηριακή δράση.
- Αρωματοθεραπεία: Εάν προσθέσετε 4 με 6 σταγόνες από το αιθέριο έλαιο του σπαθόχορτου σε μία συσκευή αρωματοθεραπείας μπορείτε να δημιουργήσετε χαλαρωτική ατμόσφαιρα στο χώρο σας.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αποσαφηνίσουμε ότι το σπαθόχορτο αιθέριο έλαιο είναι πολύ διαφορετικό από το σπαθόχορτο εκχύλισμα σε λάδι, το λεγόμενο σπαθόλαδο. Το σπαθόλαδο και το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτου διαθέτουν εξίσου πολύτιμες αλλά διαφορετικές συστάσεις. Η υπερικίνη και η υπερφορίνη που εκχυλίζονται στο σπαθόλαδο δεν είναι αιθέρια έλαια και λαμβάνονται από το φυτό μόνο με εκχύλιση σε έλαια όπως το ελαιόλαδο. Ωστόσο στο αιθέριο έλαιο σπαθόχορτου περιέχονται εξίσου σημαντικά συστατικά που λείπουν από το σπαθόλαδο.
Σπαθόχορτο: Τσάι & πως παρασκευάζεται
Το αιθέριο έλαιο του σπαθόχορτου δεν συστήνεται για κατάποση, έτσι ο καλύτερος τρόπος για να φτιάξετε ρόφημα είναι το αποξηραμένο βότανο. Συγκεκριμένα, για να φτιάξετε σπαθόχορτο τσάι η διαδικασία είναι πάρα πολύ απλή:
- Βράστε 150-250 ml νερό.
- Προσθέστε 1-2 κουταλάκια του γλυκού αποξηραμένο σπαθόχορτο και αφήστε το για 5-10 λεπτά.
- Σουρώστε και πιείτε. Μπορείτε, επίσης, να προσθέσετε μέλι για να δώσε μια γλυκιά γεύση.
Σπαθόχορτο και παρενέργειες
Όπως αναφέρει και ο τίτλος «σπαθόχορτο και παρενέργειες» σε αυτό το σημείο θα δούμε πότε απαιτείται προσοχή στη χρήση του συγκεκριμένου βοτάνου και γιατί. Πρέπει να τονίσουμε ότι το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο είναι ένα απόλυτα φυσικό προϊόν, ωστόσο η χρήση του είναι καλό να γίνεται με βάση τις οδηγίες που δίνονται, ενώ σε περιπτώσεις προβλημάτων υγείας θα πρέπει να ζητείται πάντα η συμβουλή γιατρού, όπως συμβαίνει και με όλα τα σκευάσματα από βότανα.
Παρακάτω θα δούμε σε ποιες περιπτώσεις ενδέχεται το σπαθόχορτο να έχει παρενέργειες και καλό είναι η χρήση να γίνεται μόνο κατόπιν συνεννόησης με γιατρό:
- Δε συστήνεται η χορήγηση σε παιδιά κάτω των 12 ετών, καθώς και η χρήση από εγκύους ή γυναίκες που θηλάζουν.
- Καλό είναι να μη γίνεται χρήση από άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά, αντικαταθλιπτικά ή αντισυλληπτικά, όπως και φάρμακα που σχετίζονται με παθήσεις της καρδιάς.
- Επίσης, δε θα πρέπει να χρησιμοποιείται από άτομα με φωτοευαισθησία.
- Το αιθέριο έλαιο πρέπει πάντα να χρησιμοποιείται διαλυμένο. Μην εφαρμόζετε το αιθέριο έλαιο βαλσαμόχορτο απευθείας στο δέρμα, στα μάτια ή στην βλεννογόνο μεμβράνη.
Σε κάθε περίπτωση η καλύτερη τακτική είναι η χρήση του, από άτομα με προβλήματα υγείας, να γίνεται μόνο κατόπιν συνεννόησης με γιατρό.
Συνδυασμοί με προϊόντα Alembicon
Το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο συνδυάζεται εκπληκτικά με αρκετά ακόμη βότανα τόσο για να ενισχυθούν τα αποτελέσματα του όσο και οι χρήσεις του. Συγκεκριμένα, μπορείτε να το συνδυάσετε:
- Με χαμομήλι, λεβάντα και μελισσόχορτο για ηρεμία και βελτίωση της διάθεσης. Στην Alembicon θα βρείτε αιθέρια έλαια λεβάντας και ελίχρυσου εξαιρετικής ποιότητας για να τα εντάξετε στην καθημερινότητα σας.
- Με το εξαιρετικής ποιότητας αιθέριο έλαιο ελίχρυσου της Alembicon για δερματικές βλάβες και αναγέννηση της επιδερμίδας.
- Επίσης, εάν αραιώσετε το αιθέριο έλαιο σπαθόχορτο σε έλαιο καλέντουλας, άρνικας ή ελίχρυσου μπορείτε να το εφαρμόσετε τοπικά σε πληγές (ακόμη και σε ανοιχτές), όπως επίσης και σε ηλιακά εγκαύματα και εκδορές.
Επισκεφθείτε το alembicon.gr για να ανακαλύψετε τη γκάμα μας και να γνωρίσετε το σπαθόχορτο! Πρόκειται για ένα φυσικό προϊόν με μακρά ιστορία, που μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της διάθεσης, τη φροντίδα του δέρματος και να βοηθήσει στην επίτευξη ηρεμίας και χαλάρωσης.
Πηγές:
[1] Linde K, Berner MM, Kriston L. St John’s wort for major depression. Cochrane Database of Systematic Reviews 2008.
[2] Russo, E., et al. (2000). Antibacterial and antifungal activity of Hypericum perforatum. Phytotherapy Research, 14(8), 627-629.